امروز

پنج شنبه, ۲۷ خرداد , ۱۴۰۰

  ساعت

۱۳:۱۳ بعد از ظهر

سایز متن   /

کِلاچ (کِلاژ یا کِلاج) (به انگلیسی|Clutch) نام یکی از قطعات خودرو است. ریشه لغوی کلاچ یک کلمه انگلیسی به معنی اتصال است. لیکن معنی رایج آن به وسیله‌ای اطلاق می‌گردد که عمل اتصال یا قطع کردن را انجام می‌دهد.

کلاج خودرو  سه وظیفه اصلی به عهده دارد که عبارتند از:

۱- تعویض دنده
۲- وصل کردن و برقراری انتقال نیرو از موتور به چرخ جهت حرکت دادن اتومبیل
۳- خلاص کردن یا قطع کردن ارتباط موتور با چرخ

 

کلاچ در خودرو

 

در خودرو کلاچ اتصال بین فلایویل موتور و گیربکس را برقرار می کند و روی آن کنترل دارد.

 

کلاچ وسیله ای است که به کمک آن راننده هر زمان که بخواهد می‌تواند اتصال موتور را از جعبه‌دنده جدا نماید، بدین معنی که موتور روشن باشد بدون اینکه چرخ دنده‌ها در جعبه‌دنده بچرخند و خودرو حرکت نماید.

کاربرد کلاچ در مواقع تعویض دنده یا متوقف کردن خودرو است آن هم برای اینکه موتور خاموش نشود.

کلاچ وسیله ای مکانیکی است که برای انتقال نیرو از آن استفاده می شود. این انتقال نیرو در حالت درگیر، از یک قسمت (مولد نیرو) به قسمتی دیگر (دستگاه انتقال نیرو) انجام می شود، اما کلاچ همیشه درگیر نیست و می تواند آزاد باشد. کلاچ ها در هر جایی که کنترل انتقال نیرو و یا حرکت نیاز باشد، کاربرد دارند، چه برای کنترل میزان انتقال نیرو و یا مدت زمان آن. برای مثال، در پیچ گوشتی های الکتریکی میزان نیروی لازمه برای باز کردن پیچ ها توسط کلاچ منتقل می شود و یا در اتومبیل ها کلاچ وظیفه کنترل انتقال نیرو را به چرخ ها دارد.

اجزای کلاچ

در انتهای میل لنگ قطعه ای دوار و سنگین فلایویل برای ارتباط موتور با سیستم کلاچ خودرو قرار گرفته است و بروی فلایویل پوسته کلاچ با تعدادی پیچ متصل شده و در داخل این پوسته،  دیسک کلاچ به همراه فنر کلاچ و همچنین صفحه کلاچ قرار دارد با گردش فلایویل اجزای دیسک و پوسته کلاچ باهم به گردش در می آید.

کلاچ در خودرو
اجزای سیستم کلاچ

فلایویل

فلایویل یا چرخ طیار یک صفحه دوار توپر می باشد که در انتهای میل لنگ متصل می شود وظیفه اصلی این قطعه جذب ارتعاشات شدید موتور و انتقال نیروی چرخشی به سیستم انتقال قدرت می باشد. و فلایویل بدلیل جرم بالا دارای اینرسی بالای است ، طبق قانون اینرسی یک جسم با جرم بالا تمایل بیشتری به حفظ وضعیت خود دارد پس با چرخش فلایویل بدلیل جرم بالای که دارد تمایل به ادامه حرکت خود و حفظ سرعت دارد.

 

کلاچ در خودرو
فلایویل یا چرخ طیار

باید بدانید در زمان های مکش و تراکم و تخلیه موتورکه نیروی تولید نمی شود همین اینرسی درون فلایویل باعث ذخیره انرژی جنبشی و ادامه حرکت موتور می گردد و روند ترتیب احتراق بدرستی صورت می پذیرد. معمولا جنس فلایویل از چدن خاکستری می باشد و در ضمن دور فلایول یک رینگ دندانه دار جهت ارتباط با پینیون استارت برای انتقال دور استارت به موتور قرار گرفته است.

 

پوسته کلاچ

پوسته کلاچ توسط پیچ به فلایل متصل شده و قطعاتی شامل: دیسک کلاچ ، فنر کلاچ و صفحه کلاچ در درون آن قرار گرفته است در هنگام چرخش فلایویل پوسته کلاچ بهمراه آن می چرخد.

 

کلاچ در خودرو
انواع پوسته کلاچ

فنر کلاچ

فنر کلاچ بروی پوسته کلاچ قرار گرفته شده است و وظیفه آن فشرده کردن دیسک کلاچ بروی صفحه کلاچ است. از طریق تماس اصطکاکی دیسک و صفحه کلاچ می توان نیروی گشتاوری را به بین آن دو انتقال داد. فنر کلاچ به دو نوع: فنر خورشیدی (دیافراگمی) که بصورت مدور در اطراف پوسته تیغه هایی وجود دارد. که با اعمال نیرو در مرکز تیغه ها ، بدلیل حالت فنری بسمت داخل پوسته جمع می گردد و در نتیجه دیسک کلاچ از صفحه کلاچ جدا می گردد.
در سیستم فنر کلاچ چندین فنر مارپیچی در داخل پوسته تعدادی فنر مارپیچ پیرامون آن قرار دارد و باعث فشردگی دیسک کلاچ به صفحه کلاچ می گردد برای قطع ارتباط صفحه از دیسک کلاچ باید به فنرهای مارپیچی نیرو وارد شود تا عمل قطع انتقال نیرو صورت بپذیرد.

 

دیسک کلاچ

دیسک کلاچ قطعه ای بشکل حلقوی درون پوسته کلاچ توسط فنر کلاچ و چندین خار و یا زبانه ثابت شده است و از طریق تماس اصطکاکی با صفحه کلاچ، نیرو موتور به صفحه کلاچ انتقال داده می شود. دیسک کلاچ قابلیت حرکت طولی داشته و با فشرده سازی فنر کلاچ می تواند از صفحه کلاچ جدا شود.

 

صفحه کلاچ

صفحه کلاچ، صفحه ای مدوری است که در تماس اصطکاکی با دیسک کلاچ قرار دارد. این قطعه با فشار دیسک کلاچ در تماس دائم با فلایویل است و در صورت فشردن پدال کلاچ اهرم بندی سیستم عمل کرده و صفحه کلاچ را از فلایول جدا می کند. در وسط صفحه کلاچ یک توپی هزار خاری قرار داده شده جهت درگیری با شفت ورودی جعبه دنده که در صورت دوران فلایول صفحه کلاچ شفت متصل شده را به گردش در می آورد. به دور صفحه کلاچ لنت ها توسط میخ به صفحات فنری موج دار صفحه کلاچ پرچ گردیده که در هنگام درگیری کلاچ فشار وارده به صفحه بصورت تدریجی انجام بپذیرد در ضمن بروی لنت ها شیارهای جهت خنک کاری بهتر و جلوگیری از داغ شدن تعبیه شده است. این لنت ها در دو طرف صفحه کلاچ نصب شده است.

کلاچ در خودرو
صفحه کلاچ

جنس لنت ها در قدیم از نوع آزبست بوده ولی امروزه بدلیل عواقب ناشی از پسمانده زیست محیطی آزبست و همچنین گرد و غبار حاصل از کارکرد لنت ها که باعث بیماری آزبستوزیست برای انسان ها می شود استفاده از آن ممنوع گردیده و جای آن را مواد کاغذی و سرامیکی گرفته است. در مرکز صفحه کلاچ به دور توپی هزار خاری فنرهای مارپیچی جهت کاهش گشتاور پیچشی فلایویل قرار گرفته است و بدین طریق از تابیدگی صفحه کلاچ جلوگیری می کند.

بلبرینگ کلاچ

بلبرینگ کلاچ بروی غلافی حول شفت ورودی جعبه دنده قرار گرفته است. وظیفه این قطعه فشردن تیغه های فنر دیسک کلاچ می باشد، بطوریکه با فشار بروی تیغه ها، قسمت دیسک کلاچ به عقب کشیده شده و از صفحه جدا می گردد. هرچند دیسک کلاچ به کمک بلبرینگ کلاچ جابجا می گردد اما جهت حرکت دیسک در خلاف جهت حرکت بلبرینگ کلاچ است.

 

کلاچ در خودرو
بلبرینگ کلاچ

در بسیاری از سیستم های اهرم بندی کلاچ زیر بلبرینگ کلاچ، قطعه دیگری به نام آسیابک قرار گرفته است که نیروی وارد به بلبرینگ را به فنر دیسک کلاچ منتقل می نماید. به منظور جلوگیری از سایش و درگیری آسیابک معمولا لقی بین ۲ تا ۳ میلی متر بین بلبرینگ و آسیابک در نظر می گیرند. این لقی باعث خلاصی بین ۲ تا ۵ سانتی متر پدال کلاچ می گردد.

 

دوشاخه کلاچ

دوشاخه کلاچ قطعه ای است که بروی بلبرینگ کلاچ قرار گرفته و روی آن حرکت می کند. این قطعه بصورت یک دو شاخه دارای یک لولا می باشد.

کلاچ در خودرو
دوشاخه کلاچ

مکانیزم اهرم بندی کلاچ

مکانیزم اهرم بندی کلاچ بدین صورت است که در ابتدا نیروی پای راننده از پدال کلاچ به دوشاخه کلاچ وارد شده و با به حرکت در آوردن بلبرینگ کلاچ، فنر کلاچ فشرده شده و سپس دیسک را از صفحه کلاچ جدا می نماید این مکانیزم ممکن است از چند اهرم و یا توسط مفتول سیمی ارتباط داشته باشد.

 

کلاچ در خودرو

کار با کلاچ

کار با کلاج وظیفه پای چپ می باشد و بهتر است که پنجه یا سینه پا روی کلاج و پاشنه پا چسبیده به کف اتومبیل باشد . حال امداد خودرو به شرح تمام حالتهای ذکر شده کلاج می پردازد.

تعویض دنده

وقتی کلاج را تا انتها می گیریم دریچه همه دنده ها باز شده و ما می توانیم دسته دنده را درون هر دنده ای که می خواهیم قرار دهیم .

درست مثل زمانی که ما می خواهیم وارد اتاق شویم دستگیره درب را به پایین فشار می دهیم تا درب آزاد شود . و پس از این که درب آزاد شد آنرا باز می کنیم دنده را نیز وقتی می خواهیم از خلاص به یک یا از یک به دو و … جا به جا کنیم او ل باید کلاج را تا انتها فشار دهیم تا دریچه دنده ها باز شود بعد دسته دنده را درون هر دنده ای که می خواهیم قرار می دهیم .

 

وصل کردن و برقراری ارتباط موتور با چرخ

وقتی ما گاز می دهیم در حال تولید نیرو هستیم نیروی تولیدی روی درجه دور موتور مشخص شده مثلا وقتی دور موتور روی ۵/۱ قراردارد ( ۱۰۰۰* ۵/۱ ) یعنی ۱۵۰۰ دور دقیقه میل لنگ در داخل موتور در حال چرخش است.

و اما زمانی که اتومبیل را درون دنده قرار می دهیم و می‌خواهیم کلاج را بالا بیاوریم و در اصل داریم این نیروی تولید شده توسط گاز و موتور را بوسیله گیربکس به چرخ منتقل می کنیم اگر این انتقال به صورت ناگهانی و سریع انجام شود باعث ایجاد شوک به چرخها شده و موجب پرت شدن اتومبیل به جلو می شود . لذا برای اینکه به آرامی حرکت کنیم و اتومبیل ما رو به جلو پرت نشود بایست عمل بالا آمدن کلاج را نیز به آرامی انجام دهیم تا عمل اتصال دیسک و صفحه کلاج به آرامی صورت گیرد، در این صورت حرکت ما نیز در کمال آرامش و به نرمی خواهد بود .

 

خلاص کردن دنده

وقتی کلاج را تا انتها می گیریم ارتباط بین چرخ و موتور قطع می شود یعنی صفحه کلاج از دیسک جدا می شود و به صورت موقت دنده خلاص می شود و به صورت موقت دنده خلاص شد بایستی دسته دنده را به محوطه خلاص انتقال دهیم تا بتوانیم کلاج را رها کنیم .

 

قانون شروع حرکت ( نحوه حرکت دادن اتومبیل )

حرکت دادن اتومبیل در سه جا باید تمرین و انجام شود:
در مسیر مستقیم و کفی
گردش به راست و چپ و دور زدن
در سربالایی و شیب

بهتر است شروع فراگیری حرکت دادن اتومبیل در مسیرهای باز و مستقیم باشد، برای شروع حرکت ابتدا کلاج را تا انتها گرفته و گیربکس را بوسیله دسته دنده درون دنده سنگین یا پر قدرت یک قرار می دهیم (دنده یک قویترین دنده رو به جلو بوده و دنده عقب از دنده یک قویتر می باشد ) کمی گاز به صورت ثابت و ممتد طوری که قطع نمی شود بهترین حالت برای گاز دادن برای شروع حرکت در کفی دور موتور ۱۵۰۰ می باشد که پس از چند بار تمرین این صدا برای گوشهای ما آشنا می شود و نیازی به توجه کردن به دور موتور نیست.

حالا نیرو را تولید کردیم و زمان انتقال نیرو و اتصال آن به چرخ است سپس کلاج آرام بالا می آوریم تا جایی که احساس کنیم که اتومبیل ما با نیروی موتور شروع به حرکت کرده و اتومبیل در حال حرکت باشد این نقطه از کلاج را که احساس می کنیم اتومبیل شروع به حرکت کرده نقطه حرکت کلاج (نیم کلاج یا نقطه لرزش) می‌گوییم (حالتی که دیسک و صفحه به هم در حال وصل شدن هستند ولی هنوز صفحه کاملا جذب دیسک نشده) پس نبایستی کلاج از نقطه حرکت بالاتر بیایید بعد از شمردن و در نظر گرفتن ۳ ثانیه با خیالی راحت کلاج را رها می‌کنیم و به حرکت خود ادامه می‌دهیم.

 

قانون حرکت در مسیر مستقیم و کفی

ابتدا کلاج را تا انتها گرفته و دسته دنده درون دنده یک قرار می دهیم کمی گاز به صورت ثابت طوری که قطع نشود در همان لحظه کلاج را آرام آرام بالا می آوریم تا جایی که احساس کنیم اتومبیل ما با نیروی موتور شروع به حرکت کرده است که به آن نقطه حرکت کلاج می گوییم . کلاج را در نقطه حرکت مانند گاز ثابت کرده و به مدت ۳ ثانیه نگه می داریم و خود نیز می شماریم ۱ثانیه ۲ثانیه ۳ثانیه در اینجا حرکت انجام شده و با خیال راحت کلاج را رها می کنیم و به گاز دادن خود ادامه می دهیم.

هنگام حرکت کردن کار . کلاج برعکس کار گاز و ترمز بوده و آنرا از پایین با بالا می آوریم و نسبت آن با گاز به صورت ۲ کفه ترازو می باشد یا مانند الاکلنگ . پس از طی حدودا ۵۰ متر باید ایست کنیم پس از توقف کامل دنده را خلاص کرده و قانون ایست را انجام می دهیم تا اولا ایست ها و ترمزهای کاملا آهسته و بی خطر شود ثانیا حرکت در مسیر مستقیم و کفی برای ما کاملا راحت شده و برای پاهای ما ملکه گردد هر چقدر تمرین بیشتر باشد اجرا و انجام آن برای ما روان تر خواهد شد.

 

نحوه کنترل کلاج هنگام گردش به چپ و راست و دور زدن

 

 کلاچ در خودرو

به محیطی برای تمرین احتیاج داریم که کاملا بی خطر باشد و امکان دور زدن به چپ و راست بدون تردد خودرو وجود داشته باشد .در حرکت در مسیر مستقیم گفتیم که کلاج را ۳ ثانیه در نقطه حرکت نگه داریم اما در دور زدن ها و گردش ها کلاج را در نقطه حرکت آنقدر نگه می داریم که اتومبیل ما پس از دور زدن یا گردش کردن کاملا در مسیر مستقیم قرار گیرد پس از اینکه در مسیر مستقیم قرار گرفتیم و اتومبیل صاف شد آن وقت کلاج را رها می کنیم. پس در گردشها برای این که کنترل اتومبیل از دست راننده خارج نگردد بدین شکل عمل می کنیم :

ابتدا کلاج را تا آخر گرفته و دنده را ۱ می کنیم کمی گاز به صورت ثابت طوری که قطع نگردد و کلاج را آرام آرام بالا می آوریم تا جایی که احساس کنیم اتومبیل ما با نیروی موتور شروع به حرکت کرده ( نقطه حرکت ) . موضوع اصلی این است که در گردشهای چقدر کلاج را نگه می داریم ؟ پاسخ این است که ۸۰% کنترل اتومبیل در گردشها بوسیله کنترل و نگه داشتن کلاج در نقطه حرکت می باشد راننده ای که کلاج را در نقطه حرکت نگه دارد . در حقیقت کنترل اتومبیل و سرعت آن را در اختیار گرفته است .

کنترل کلاج و نگه داشتن آن در نقطه حرکت مثل کنترل رکاب دوچرخه است و وقتی شما با دوچرخه در خیابان اصلی در حال رکاب زدن هستید از دور دست اندازه را مشاهده می کنید یا تصمیم به گردش داخل کوچه های فرعی بگیرید ناخودآگاه دست شما به سمت ترمز دوچرخه رفته و پای شما رکاب زدن را کم یا کند می کند. توجه داشته باشید که در زمان حرکت در خیابان با اتومبیل نیز وقتی تصمیم به گردش به چپ یا راست یا رد شدن از چاله یا دست انداز یا حرکت در ترافیک می گیرید درست مانند کنترل رکاب دوچرخه و ترمز آن کلاج و ترمز اتومبیل شما نیز باید تحت کنترل قرار گیرد تا حتما بتوانید با تسلط کامل بر هدایت اتومبیل و کنترل فرمان آن موقعیت را پشت سر بگذارید.

 

جهت ارتباط با تیم امدادخودرو ۱۶۹۳ در سراسر کشور با شماره تماس، ۱۶۹۳ بدون کد  و همچنین سامانه اطلاع رسانی امداد ۱۶۹۳ در خدمت شما عزیزان هستیم

سامانه اطلاع رسانی امداد ۱۶۹۳:

http://emdad1693.ir

اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
برچسب ها:
دیدگاهها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

Call Now Buttonدرخواست امداد
قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی